Organy skarbowe wymagają od podatników, aby coraz skrupulatniej weryfikowali swoich kontrahentów i prowadzili szczegółowe śledztwa dotyczące ich wiarygodności, charakteru działalności, prawidłowości i terminowości rozliczania podatków. Niestety ustawodawca wciąż nie wskazał szczegółowych ram, czego mogą wymagać organy od podatników w tym zakresie, przez co urzędy skarbowe nie czują się niczym skrępowane podczas tworzenia kolejnych wymogów dla podatników.

Podatnicy, którzy mają dość wytrwałości, aby doprowadzić postępowanie do etapu sądowego, znajdują oparcie w wyrokach sądów administracyjnych, o czym pisaliśmy we wcześniejszych artykułach (KLIK). Warto na bieżąco analizować wyroki sądów pod kątem ich użyteczności w innych postępowaniach. I tak, np. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 10 lipca 2018 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 351/18, dokonał m.in. oceny, jakich wiadomości na temat kontrahenta może wymagać organ od podatnika.

W pierwszej kolejność sąd stwierdził, że organ podatkowy oceniając stan wiedzy podatnika, tj. czy wiedział lub powinien wiedzieć o tym, że bierze udział w oszustwie podatkowym, powinien retrospektywnie odtworzyć obraz świadomości podatnika z okresu kiedy ten dokonywał transakcji. Innymi słowy, organ podatkowy nie może powoływać się na fakt, iż kilka lat po dokonanej transakcji, w innym postępowaniu udowodniono, że dany kontrahent jest oszustem podatkowym. Organ powinien także mieć na uwadze, że dysponuje znacznie szerszym wachlarzem narzędzi do prześwietlania uczestnika obrotu gospodarczego niż zwykły podatnik. Należy tu wskazać, że organ ma m.in. możliwość żądania składania dokumentów i wyjaśnień zarówno od badanego podmiotu, jak i od osób trzecich. Cytując za WSA we Wrocławiu:

Organy podatkowe powinny uwzględniać fakt, że zwykłym uczestnikom obrotu gospodarczego nie są dostępne środki dochodzeniowe, rozbudowany aparat śledczy czy narzędzia weryfikacji określonych zdarzeń, jakimi dysponują one same czy organy ścigania.

Idąc dalej w rozważaniach o należytej staranności w badaniu kontrahentów, WSA wskazał, iż nie może być zasadą ogólną obrotu gospodarczego, że podatnik ma obowiązek dokonywania ‘kontroli podatkowej’ u każdego kontrahenta, z którym podejmuje współpracę. Taka zasada oznaczałaby wszak, że obowiązki organów podatkowych są przenoszone na uczciwych podatników:

(…) organy podatkowe nie mogą w sposób generalny wymagać, by podatnik zamierzający skorzystać z prawa do odliczenia VAT w każdym przypadku wnikliwie badał, czy wystawca faktury za towary lub usługi, których odliczenie ma dotyczyć, jest uczciwym podatnikiem czy oszustem podatkowym. Nakładając na podatników takie obowiązki organy podatkowe przerzucałyby na podatników, w sposób sprzeczny ze wskazanymi przepisami, własne zadania w zakresie kontroli.

Niestety, praktyka organów podatkowych jest odwrotna i coraz częściej przenoszą swoje obowiązki na podatników i jednocześnie nakładają sankcje, jeśli w ich ocenie podatnik nie jest skutecznym inspektorem i nie odkryje oszustwa podatkowego na lata przed tym, gdy zrobi to sam urząd skarbowy.

jacek-trusinski
radca prawny Jacek Trusiński,
wspólnik zarządzający Kancelarii Pałucki Trusiński

mikolal-bwp


Mikołaj Mroziński,
asystent Kancelarii Pałucki Trusiński

 

 

logo