W poprzednim artykule wskazywaliśmy na cele, które przyświecały Ministerstwu Finansów, podczas przygotowywania Metodyki w zakresie oceny dochowania należytej staranności w VAT (link do artykułu). Tym razem skupimy się przede wszystkim na kryteriach formalnych, które zdaniem MF, powinny zostać zachowane przez przedsiębiorców zarówno przy rozpoczynaniu współpracy z kontrahentami, jak też w trakcie jej trwania.

Omawiany, dokument, w swoim pierwszym punkcie wskazuje, iż dla organów podatkowych za rozpoczęcie współpracy z kontrahentem uważa się ,,zawarcie transakcji z podmiotem, z którym podatnik wcześniej nie zawierał transakcji handlowych dotyczących danych towarów”.

Ponadto, rozpoczęciem współpracy z kontrahentem może być także sytuacja, w której transakcja jest zawierana z podmiotem, z którym podatnik zawierał już wcześniej transakcje innego rodzaju, lecz nowe mają dotyczyć towarów nieobjętych dotychczasową branżą lub profilem działalności tego podmiotu i które do tej pory nie były od niego nabywane przez podatnika.

 Kryteria formalne.

 Zgodnie z treścią Metodyki, ocena dochowania należytej staranności powinna uwzględniać dokonanie sprawdzenia formalnego statusu kontrahenta. Urzędnicy KAS, będą mogli przyjąć, że podatnik nie zweryfikował swojego kontrahenta w stopniu wystarczającym, a co za tym idzie – nie dochował należytej staranności, jeśli okaże się, że kontrahent (dostawca/ sprzedawca):

  • nie dokonał rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) lub w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) – o ile rejestracja w KRS lub CEIDG jest wymagana w przypadku kontrahenta;
  • nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny (nabywca może to zweryfikować przez usługę „Sprawdzenie statusu podmiotu VAT”, dostępną na Portalu Podatkowym lub poprzez złożenie wniosku do właściwego naczelnika urzędu skarbowego) – ocena dochowania należytej staranności przez nabywcę, w tym przypadku powinna uwzględniać fakt, czy podatnik nie został do rejestru wpisany w późniejszym okresie;
  • w momencie transakcji był wpisany do prowadzonego przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej wykazu podmiotów, które zostały wykreślone przez naczelnika urzędu skarbowego z rejestru jako podatnicy VAT lub które nie zostały zarejestrowane przez naczelnika urzędu skarbowego;
  • nie posiada, lub pomimo żądania podatnika nie przedstawił wymaganych koncesji i zezwoleń dotyczących towarów będących przedmiotem planowanych transakcji;
  • osoby zawierające umowę/dokonujące transakcji nie posiadają umocowania do działania w imieniu kontrahenta (podatnik może przykładowo zweryfikować umocowanie osób upoważnionych do udzielenia pełnomocnictw w imieniu kontrahenta na podstawie danych z KRS lub CEIDG).

Jeżeli w odniesieniu do któregoś z naszych kontrahentów, wystąpi choćby jedna z wyżej wskazanych sytuacji, podatnik powinien co najmniej zawiesić współpracę z takim podmiotem, do momentu wyjaśnienia tego stanu rzeczy.

 

Kryteria formalne przy kontynuacji współpracy.

 W przeciwieństwie do transakcji zawieranych z podmiotem, z którym podatnik wcześniej nie zawierał transakcji handlowych dotyczących danych towarów, przeprowadzenie transakcji z kontrahentem, z którym współpraca w danym zakresie trwa od dłuższego czasu prawdopodobieństwo oszustwa jest znacząco mniejsze. Z tego względu autorzy Metodyki wskazują, iż ocenę dochowania należytej staranności w takim przypadku, należy dokonać w odmienny sposób niż na początkowym etapie współpracy. Przede wszystkim powinna ona uwzględniać istniejącą już relację gospodarczą.

Należy jednak przy tym pamiętać, iż zgodnie z treścią Metodyki, na brak dochowania należytej staranności mogą wskazywać następujące okoliczności:

  • podatnik nie weryfikował w sposób regularny czy kontrahent jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;
  • podatnik nie weryfikował w sposób regularny czy kontrahent nie utracił wymaganych koncesji i zezwoleń;
  • podatnik nie weryfikował w sposób regularny czy osoby zawierające umowę/dokonujące transakcji posiadają aktualne umocowania do działania w imieniu kontrahent;
  • kontrahent został wpisany do prowadzonego przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej wykazu podmiotów, które zostały wykreślone przez naczelnika urzędu skarbowego z rejestru jako podatnicy VAT, chyba, że rejestracja kontrahenta została przywrócona w późniejszym okresie.

 

Przy ocenie dochowania przez podatnika należytej staranności w sytuacji kontynuacji współpracy z kontrahentem, należy wziąć pod uwagę kryteria formalne – jednakże ich wystąpienie nie musi każdorazowo oznaczać, że podatnik nie dochował należytej staranności. Mając jednak, na uwadze, aktualną aktywność organów podatkowych, w celu zachowania całkowitego bezpieczeństwa, przedsiębiorcy powinni regularnie monitorować aktualną sytuację swoich partnerów biznesowych.

 

md-bwp

Maciej Dudziński,
prawnik Kancelarii Pałucki Trusiński

logo