Od dłuższego już czasu Rząd ściga oszustów podatkowych nieodprowadzających należnego podatku od towarów i usług i uczestniczących w tzw. karuzelach podatkowych (o tym czym są karuzele podatkowe pisaliśmy TUTAJ). Niestety poza sukcesami w tym zakresie, którymi niejednokrotnie przedstawiciele Rady Ministrów chwalili się w mediach, często mamy do czynienia także z sytuacjami, w których o oszustwo posądzeni zostają uczciwi przedsiębiorcy, a ich pieniądze zostają (niejednokrotnie bezpodstawnie) zajmowane. Pomimo wielu kuriozalnych sytuacji tego typu, pod koniec kwietnia pojawiło się niewielkie ,,światełko w tunelu”, które jest szansą na ograniczenie ponoszenia odpowiedzialności przez osoby uczciwe.

25 kwietnia 2018 r. Ministerstwo Finansów, opublikowało na swojej stronie internetowej (https://www.mf.gov.pl/) Metodykę w zakresie oceny dochowania należytej staranności przez nabywców towarów w transakcjach krajowych. Dokument ten powstał w wyniku współpracy Ministerstwa Finansów, Krajowej Administracji Skarbowej oraz przedstawicieli strony społecznej w ramach konsultacji społecznych dotyczących należytej staranności przy rozliczaniu podatku od towarów i usług.

Wyżej wskazany dokument skierowany jest co prawda wyłącznie do Krajowej Administracji Skarbowej i stanowi zbiór wskazówek i wytycznych, które mają pomóc urzędnikom w ocenie dochowania należytej staranności przez przedsiębiorcę w transakcjach krajowych. Nie zawiera on objaśnień, które mogłyby dawać ochronę podatnikom, jak jednak podkreśla Minister Finansów – Teresa Czerwińska – ,,…to także swoisty „drogowskaz” dla przedsiębiorców, wskazujący czym w ocenie należytej staranności kierują się urzędnicy.”.

Minister, podkreśliła w opublikowanym komunikacie, iż Metodyka będzie miała zastosowanie tylko do nabywców w obrocie krajowym, którzy nie dokonali oszustwa w zakresie podatku VAT lub nie wiedzieli, że transakcja, w wyniku której nabyli towar, służy oszustwu w zakresie VAT.

Cele Metodyki

Podstawowymi celami, dla których przygotowano przedmiotowy Dokument są:

  • wprowadzenie wspólnych dla całej KAS wskazówek oceny dochowania przez podatnika należytej staranności;
  • określenie rekomendacji dla KAS w zakresie tego, co należy badać w pierwszej kolejności, uwzględniając te działania, które w praktyce może realnie wykonać podatnik, aby rzetelnie zweryfikować swoich kontrahentów;
  • zwiększenie pewności obrotu krajowego i przejrzystość działań KAS.

Minister wskazała również, iż w praktyce wprowadzenie Metodyki oznacza, że organy podatkowe będą oceniać, czy podatnik należycie zweryfikował swojego kontrahenta, czyli dostawcę towaru, jak też okoliczności transakcji z nim zawieranej, w zgodzie z zawartymi w niej wytycznymi. Jeżeli podatnik podejmie działania w nich wskazane to istotnie zwiększy się prawdopodobieństwo dochowania przez niego należytej staranności. Dopiero w sytuacji, w której zignoruje obiektywne okoliczności, wskazujące na to, że transakcja może mieć na celu naruszenie prawa lub oszustwo, powinno mu zostać zakwestionowane prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Sama metodyka wymienia elementy weryfikacji kontrahenta, na które należy zwracać uwagę w poddziale na etap rozpoczęcia współpracy oraz etap trwania współpracy. W sytuacji ziszczenia się przesłanki wskazującej na podejrzaną okoliczność, organy podatkowe będą mogły twierdzić, że podatnik nie dochował należytej staranności, chyba że wykaże on w inny sposób że tak nie było.

Co jest istotne, w Metodyce wskazano wprost, że w sytuacji zastosowania przez podatnika mechanizmu podzielonej płatności (split payment), który wejdzie w życie 1 lipca 2018 r., wraz z przeprowadzeniem weryfikacji formalnej kontrahenta i brakiem wystąpienia okoliczności, które w sposób jednoznaczny mogły wskazywać na brak dochowania należytej staranności – organy podatkowe powinny uznać, że przedsiębiorca dochował należytej staranności.

Niniejszy cykl ma na celu przedstawienie założeń Metodyki, zgodnie z którymi organy administracji podatkowej będą weryfikować podatników. Jak wskazano powyżej, adresatami tego Dokumentu są pracownicy Krajowej Administracji Skarbowej, niemniej jednak zastosowanie się podatników do wytycznych może w znaczący sposób wpłynąć na podejście inspektorów podatkowych do danego podmiotu podczas ewentualnej kontroli.

W kolejnych artykułach niniejszego cyklu, przybliżone zostaną wszystkie założenia Metodyki, do których zastosowanie się przez przedsiębiorców znacznie ograniczy ryzyko nieświadomego uczestnictwa w oszustwie podatkowym, a co za tym idzie zmniejszy szansę na poniesienie ewentualnej odpowiedzialności karnej lub karnoskarbowej.

md-bwp

Maciej Dudziński,
prawnik Kancelarii Pałucki Trusiński

logo

 

 

 

Przejdź do II części artykułu.