Pod koniec sierpnia Prokurator Generalny Zbigniew Ziobro wydał wytyczne dla prokuratorów odnoszące się do sposobu prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach o przestępstwa związane z wyłudzaniem nienależnego zwrotu VAT i innymi oszukańczymi uszczupleniami w tym podatku.

Prokurator Generalny określił w wytycznych przestępstwa związane z VATem jako „najgroźniejszą z kategorii przestępstw uderzających w interesy finansowe państwa”. Wydany dokument ma na celu podwyższenie sprawności i efektywności postępowań przygotowawczych oraz usunięcie występujących w takich postępowaniach nieprawidłowości.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż przestępstwa z kodeksu karnego skarbowego opisane w wytycznych popełnione mogą być jedynie umyślnie. Oznacza to, iż przedsiębiorca wciągnięty w proceder przestępstwa karuzelowego, którego umyślność działania nie zostanie w postępowaniu udowodniona, nie może zostać skazany za te przestępstwa.

Na etapie postępowania przygotowawczego, dopuszczalne jest, aby prokurator zastosował środek zapobiegawczy albo zastosował zabezpieczenie majątkowe w przypadku uprawdopodobnienia, że ta czynność pozwoli ustalić kto jest wiodącą postacią w przestępczym procederze. Przez zabezpieczenie majątkowe Prokurator Generalny rozumie w szczególności tzw. „konfiskatę rozszerzoną” wprowadzoną w tym roku do art. 45 § 2 kodeksu karnego. „Konfiskata rozszerzona” oznacza ustanowienie zabezpieczenia majątkowego na majątku nabytym przez sprawcę w czasie popełnienia przestępstwa, po jego popełnieniu, a także na 5 lat przed popełnieniem przestępstwa oraz majątek przeniesiony w tym czasie na osoby trzecie. Co więcej, prokuratorzy prowadzący postępowanie powinni w każdej sprawie brać pod uwagę zastosowanie powyższego zabezpieczenia z urzędu.

Jednocześnie Prokurator Generalny wskazał, iż w uzasadnionych wypadkach wskazane jest, aby czynności takie jak kontrola operacyjna czy kontrola korespondencji mailowej prowadzone były już na wstępnym etapie postępowania. Dotyczy to również procedur przewidzianych w art. 237 kodeksu postępowania karnego, tzn. kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych w celu wykrycia i uzyskania dowodów.

Mimo założenia, iż powyższe przepisy mają dotyczyć tylko przestępców umyślnie wyłudzających VAT, omawiane wytyczne budzą obawy uczciwych przedsiębiorców, jako że na wczesnym etapie postępowania może być trudne do określenia czy fałszywa informacja zawarta w fakturze wynika z błędu, czy z celowego działania nastawionego na oszukańcze uszczuplenie w podatku VAT. W związku z tym, praktyka stosowania przepisów omówionych w wytycznych Prokuratora Generalnego wymagać będzie od prokuratorów wyczucia i zrozumienia procesów gospodarczych, tak aby uczciwy obrót nie został zagrożony.

jacek-trusinski
radca prawny Jacek Trusiński,
wspólnik zarządzający Kancelarii Pałucki Trusiński

mikolal-bwp


Mikołaj Mroziński,
asystent Kancelarii Pałucki Trusiński

logo