Przeniesienie większości transakcji finansowych do sieci poza oczywistymi plusami, przyniosło również nowe, nieznane światu jeszcze 25 lat temu zagrożenia. Cały czas zwiększająca się liczba cyberataków spowodowała, że jak nigdy wcześniej wystąpiła potrzeba stworzenia systemu, który jest niemożliwy do złamania. Odpowiedzią na ten problem jest technologia blockchain, na zasadach której działają m.in. kryptowaluty, w tym bitcoin. Zdaniem ekspertów od cyberbezpieczeństwa, blockchain w nadchodzących latach tak jak m.in. w Estonii zastosowany zostanie w administracji publicznej (polski Minister Cyfryzacji – Anna Sterżyńska w lipcu ubiegłego roku powołała zespół ds. bitcoin i blockchain, którego zadaniem jest stworzenie prawnych warunków do prawidłowego stosowania tej technologii). Oczywistym jest również, że nowa technologia, znajdzie zastosowanie także w biznesie (od 2015 r. powstało ponad 150 startup’ów, prowadzących projekty oparte na blockchain).

Nowa technologia jest też wyzwaniem dla obecnie funkcjonujących przepisów podatkowych, które muszą zostać dostosowane do nowych metod transakcyjnych. Siłą rzeczy pojawiły się już pierwsze interpretacje podatkowe oraz wyroki w tym zakresie, skupiają się one jednak wyłącznie na kwestii kryptowalut, które wydeptują ścieżkę innym rozwiązaniom opartym na blockchain. Jak wygląda obecna linia interpretacyjna w tym zakresie?

1. Bitcoin zwolniony z VAT W Unii Europejskiej.

 22 października 2015 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że  dla potrzeb VAT bitcoiny należy traktować jak walutę tradycyjną. Oznacza to, że wymiana tego ekwiwalentu pieniądza w ramach działalności gospodarczej podlega zwolnieniu z VAT jako świadczenie usług za wynagrodzeniem na podstawie art. 135 ust. 1 lit. e Dyrektywy VAT.

Wyrok ten złamał dotychczasową linię interpretacyjną m.in. polskiego ministra finansów, zgodnie z którą wymianę wirtualnych bitcoinów na tradycyjną walutę należy opodatkować podstawową 23 % stawką VAT,  jako usługę elektroniczną. Dla polskich podatników oznacza to konieczność dostosowania rozliczeń podatkowych do stanowiska TSUE.

W związku z tym nabywcy tego typu usług opodatkowanych dotychczas VAT są narażeni na kwestionowanie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego. Po stronie sprzedawcy natomiast zwolnienie tego typu usług z opodatkowania spowoduje co do zasady ograniczenie lub całkowity brak prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT związanego z tą sprzedażą.

2. Co z podatkiem dochodowym?

W przypadku podatku dochodowego również utworzona została jednolita linia interpretacyjna. Początkowo podatnicy starali się na różne sposoby jak najbardziej uniknąć opodatkowania od handlu bitcoinami. Zwracali uwagę, iż kryptowaluty są zjawiskiem nowym, a ustawa o PIT powstała znacznie wcześniej. W związku z tym ustawodawca podatkowy uchwalając ustawę o PIT nie znał bitcoinów, nie mógł mieć intencji opodatkowania jakichkolwiek transakcji ich dotyczących.

Osoby podnoszące podobnie argumentowane próby przegrywały z kretesem. Zgodnie z obecną linią interpretacyjną przychody z wymiany jednostek bitcoin na walutę krajową lub zagraniczną co do zasady zaliczane są do źródła przychodu, jakim są prawa majątkowe. Tezę tę podtrzymał m.in. Wiceminister Finansów Piotr Nowak w odpowiedzi na interpelację poselską Mirosława Suchonia. Wskazał on przy tym, że zasada ta obowiązuje w przypadku, gdy podatnik prowadzi działalność gospodarczą. Do tego jednak wystarczy, że obrót bitcoinem prowadzony jest w imieniu własnym oraz „w sposób zorganizowany i ciągły”.

Podobne stanowisko zajął Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 3 kwietnia 2017 r. (2461-IBPB-2-2.4511.12.2017.2.BF) stwierdzając, iż przychód z tytułu sprzedaży zakupionej kryptowaluty Bitcoin stanowić będzie przychód z praw majątkowych, zgodnie z art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Uzyskany dochód należy opodatkować na zasadach ogólnych, tj. wg skali podatkowej zgodnie z art. 27 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy i wykazać w zeznaniu rocznym na druku PIT-36.

W praktyce oznacza to, że osoba handlująca cyfrową walutą musi zapłacić podatek według skali, czyli według stawek 18 i 32 %. Stanowiska te ostatecznie rozwiały wątpliwości dotyczące opodatkowania kryptowalut. Wcześniej pojawiały się sprzeczne interpretacje, a w niektórych organy podatkowe stwierdzały, że od przychodu z handlu wirtualnymi walutami można płacić nawet zryczałtowany podatek w wysokości 3%.

3. Koszty uzyskania przychodu.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w wyżej przytoczonej interpretacji podatkowej wskazał, że co do zasady kosztami uzyskania omawianych. przychodów będą wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki poniesione w celu ich osiągnięcia, zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu, o ile nie zostały wyłączone z tych kosztów na mocy art. 23 ustawy o PIT. W dodatku poniesienie tych kosztów powinno zostać udokumentowane w sposób niebudzący wątpliwości. Wobec powyższego do kosztów uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia bitcoinów można zaliczyć wszelkie koszty poniesione w celu ich nabycia, np. koszt nabycia samych bitcoinów, pod warunkiem prawidłowego udokumentowania takiej transakcji.

Na zakończenie wskazać należy, że Ministerstwo Finansów podkreśla m.in. w powyżej przytoczonej odpowiedzi na interpelację poselską, iż brakuje powszechnie obowiązującej, legalnej definicji kryptowaluty, zarówno w prawie międzynarodowym, jak i krajowym. Ministerstwo dostrzega jednak, że obrót wirtualnymi walutami staje się coraz popularniejszy i nie uniknie już wprowadzenia prawnych regulacji dotyczących tych kwestii. W najbliższym czasie możemy więc spodziewać się nowych przepisów regulujących zarówno kwestię kryptowalut, jak też innych rozwiązań opartych na technologii blockchain.

jacek-trusinski

radca prawny Jacek Trusiński,
wspólnik zarządzający Kancelarii Pałucki Trusiński

md-bwp

Maciej Dudziński,
prawnik Kancelarii Pałucki Trusiński

 

logo