Nowe przepisy ustawy o VAT, wprowadzone 1 stycznia 2017 r. powiększyły katalog przyczyn, będących przesłankami do wykreślenia podatników z rejestru podatników VAT czynnych (dalej: rejestr VAT) i możliwych z tym ryzyk .

Jeszcze do końca roku 2016, regułą było, wykreślenie z urzędu przez Naczelnika urzędu skarbowego, podatnika z rejestru VAT bez konieczności zawiadamiania o tym podatnika, w sytuacji, w której:

• podatnik nie istnieje;

• mimo podjętych udokumentowanych prób nie ma możliwości skontaktowania się z podatnikiem albo jego pełnomocnikiem;

• dane podane w zgłoszeniu rejestracyjnym okażą się niezgodne z prawdą;

• podatnik albo jego pełnomocnik nie stawia się na wezwania naczelnika urzędu skarbowego, naczelnika urzędu celno-skarbowego, dyrektora izby administracji skarbowej.

            Z dniem 1 stycznia 2017 r. ustawodawca wprowadził do ustawy o VAT nowe przepisy od art. 96 ust.9a – do 96 ust.9i. Przepisy te rozszerzyły katalog przyczyn będących przesłanką wykreślenia podatnika z rejestru. Od nowego roku, poza wyżej wymienionymi sytuacjami, wykreśleniu z urzędu z rejestru VAT przez Naczelnika urzędu skarbowego, podlegają także podatnicy, którzy:

• zawiesili wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej na okres co najmniej 6 kolejnych miesięcy;

• będąc zobowiązani do złożenia deklaracji, nie złożyli takich deklaracji za 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały;

• składali przez 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały deklaracje, w których nie wykazali sprzedaży lub nabycia towarów lub usług z kwotami podatku do odliczenia;

• wystawiali faktury lub faktury korygujące, dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane;

• prowadząc działalność gospodarczą wiedzieli lub mieli uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że dostawcy lub nabywcy biorący udział pośrednio lub bezpośrednio w dostawie tego samego towaru lub usługi uczestniczą w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu odniesienia korzyści majątkowej.

          Należy mieć na uwadze, iż wprowadzone regulacje dotyczą wszystkich przedsiębiorców będących czynnymi podatnikami VAT – również tych, którzy zarejestrowali się do VAT przed dniem 1 stycznia 2017 roku. Oznacza to, że wraz z początkiem 2017 roku do złożenia wyjaśnień mogą zostać wezwani przedsiębiorcy, którzy w drugiej połowie 2016 roku m.in. nie złożyli deklaracji VAT albo tacy, którzy dostarczyli deklaracje, w których nie wykazali sprzedaży lub zakupów z kwotami podatku do odliczenia.

          Wraz z wejściem w życie nowych przepisów, organy podatkowe zaczęły szeroko wykorzystywać swoje kompetencje do wykreślania podatników VAT z rejestru. W związku z tym, obecnie tylko jednorazowa weryfikacja kontrahenta na początku współpracy nie jest wystarczająca w obecnej sytuacji . Obecnie rekomenduje się sprawdzanie statutu kontrahenta regularnie np. co miesiąc, przed złożeniem deklaracji VAT.

Weryfikacja kontrahentów w zakresie tzw. ,,ulgi na złe długi”

Przedsiębiorcy świadcząc usługi lub dokonując dostawy towarów, działając jako podatnicy podatku VAT – są obowiązani wystawić faktury dokumentujące niniejsze czynności na rzecz swoich kontrahentów.

Zdarzają się sytuacje, w których kontrahenci nie regulują zobowiązań wynikających z faktur, po czym zaprzestają prowadzenia działalności gospodarczej i zostają wykreśleni z rejestru podatników VAT. Mając na uwadze powyższe oraz zwiększoną aktywność organów podatkowych w zakresie wykreślania przedsiębiorców z rejestru VAT, należy zwrócić uwagę, iż obecnie istnieje zwiększone ryzyko wykreślenia kontrahentów z rejestru.

Powyższa kwestia jest istotna, ponieważ zgodnie z art. 89a ust. 1 ustawy o VAT podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Korekta dotyczy również podstawy opodatkowania i kwoty podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności, której nieściągalność została uprawdopodobniona.

Art. 89a ust. 2 ustawy o VAT wskazuje przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby wierzyciel mógł skorzystać z opisanej instytucji. Zgodnie z niniejszymi unormowaniami korekty można dokonać, w sytuacji gdy:

1. dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji;

2. na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje się korekty wierzyciel i dłużnik są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, a dłużnik nie jest w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji;

3. od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku w którym faktura została wystawiona.

Przedsiębiorcy nie mogą zatem skorzystać z instytucji rozliczenia podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności, w sytuacji gdy dłużnik utraci status podatnika VAT czynnego.

Nowe sankcje podatkowe.

Wadliwe rozliczenie podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności oraz późniejsze zaniechanie dokonania korekty rozliczenia wiąże się z sankcjami w tym m.in. koniecznością uregulowania odsetek za zwłokę od zobowiązań podatkowych, jak również z odpowiedzialnością karną na podstawie przepisów kodeksu karnego skarbowego.

1 stycznia 2017 r., wszedł w życie także inny nowy przepis ustawy o VAT – art. 112 b. Przepis ten ustanowił dodatkowe, potencjalne zobowiązanie podatkowe nakładane przez naczelnika urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej w wysokości, która standardowo ma wynosić 30% kwoty:
– zaniżenia zobowiązania podatkowego,
– kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub
– różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe.

Zgodnie z art. 112 b ust. 1 pkt. 1 i 2, 30% sankcja podatkowa dotyczy podatników, którzy w złożonej deklaracji podatkowej wykazali:
a) kwotę zobowiązania podatkowego niższą od kwoty należnej,
b) kwotę zwrotu różnicy podatku lub kwotę zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej,
c) kwotę różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe wyższą od kwoty należnej,
d) kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub kwotę różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe, zamiast wykazania kwoty zobowiązania podatkowego podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego,
e) nie złożyli deklaracji podatkowej oraz nie wpłacili kwoty zobowiązania podatkowego.

Mając na uwadze powyższe, rekomendujemy dokonywanie weryfikacji na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, celem sprawdzenia czy dłużnik jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Weryfikacji dokonać można poprzez skorzystanie ze strony internetowej Portalu Podatkowego prowadzonej przez Ministerstwo Finansów pod adresem https://ppuslugi.mf.gov.pl

md

Maciej Dudziński,
prawnik Kancelarii Pałucki Trusiński

logo