W pierwszych trzech kwartałach bieżącego roku kontrole skarbowe przyniosły do budżetu 1,5 mld złotych. Kwota ta imponuje tym bardziej gdy porówna się ją do wyniku z analogicznego okresu roku 2015 gdy wyniosła jedynie 870 mln złotych. Skąd wziął się ten nagły wzrost efektywności fiskusa, aż o 72%?

Wiceminister finansów i Główny Inspektor Kontroli Skarbowej Wiesław Jasiński tłumaczy, że kontrolerzy szybciej identyfikują próby wyłudzenia VAT. Dzięki temu udało się powstrzymać oszustwa na kwotę 566 mln złotych w porównaniu do 130 mln w trzech kwartałach 2015. Jako inne przyczyny wiceminister wskazuje wytyczną dla Urzędów Skarbowych „aby działały tam, gdzie w sposób zuchwały próbuje się oszukiwać nasze Państwo, gdzie funkcjonują zorganizowane grupy przestępcze, które wcześniej nie czuły oddechu służb skarbowych na plecach.” Powyższe wypowiedzi nie wyjaśniają jednak, jakimi środkami udało się tak dalece poprawić wyniki. Zakładając, że nie została wydana kolejna tajna instrukcja o której pisaliśmy w zeszłym miesiącu (LINK  do artykułu), spróbujemy poszukać źródła skuteczności urzędników.

Kwestią istotną zdaje się tu być zmiana obszaru zainteresowań kontrolerów. Zgodnie z instrukcją Ministra Finansów na rok 2016 wzięta została pod lupę kwestia cen transferowych. Oferowano podatnikom ulgi za dobrowolnie składane korekty za lata 2011-2015, ale jednocześnie prowadzone zintensyfikowane kontrole na tym polu. Jako drugi priorytet została wskazana optymalizacja podatkowa. Dodatkowo, od 15 lipca obowiązuje klauzula dotycząca unikania opodatkowania, dająca nowe upoważnienia kontrolerom. Jej działanie wzmacnia pewna retroaktywność, gdyż ma ona zastosowanie do korzyści podmiotu unikającego. Korzyść może wynikać z czynności dokonanych przed wejściem w życie klauzuli.

Kolejną strategią urzędów są kontrole krzyżowe. Polegają one na sprawdzeniu kontrahentów podmiotu kontroli skarbowej. Zazwyczaj łączyło się to z wydłużeniem terminu zwrotu VAT podmiotowi kontrolowanemu. Stanowisko wobec tej praktyki zajął 24 października 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale I FPS 3/16. Uznał w niej za niedopuszczalne stosowanie takiej metody kontroli w przypadku czynność sprawdzających. Dzięki temu podatnik może skorzystać z pewnego parasola ochronnego, powołując się na stanowisko NSA. Podstawowe pytanie brzmi: jak długo? Z dniem 1 stycznia 2017 roku małe i średnie przedsiębiorstwa zacznie obowiązywać Jednolity Plik Kontrolny w zakresie ewidencji VAT. Po prawidłowej implementacji JPK będzie wymarzonym narzędziem do prowadzenia kontroli krzyżowych.

radca prawny Jacek Trusiński, wspólnik zarządzający Kancelarii Pałucki Trusiński

Mikołaj Mroziński, asystent prawny Kancelarii Pałucki Trusiński